Thế Giới Nhỏ Dần

Trần Bình Nam

Sáng 12 tháng 9 năm 2001 lá cờ Hoa Kỳ "sao sọc" treo nửa cột bay trước mỗi nhà trên toàn nước Mỹ. Cả nước để tang. Một cái tang lớn. Ngày  hôm trước (11/9/01) một bọn khủng bố đã cưỡng đoạt nhiều máy bay dân sự, tự lái cho đâm vào đánh sập hai tòa nhà chọc trời của Trung tâm Mậu dịch Thế giới (World Trade Center-WTC) ở New York, và một góc của Ngũ Giác Đài, bộ quốc phòng Hoa Kỳ. Trong một khoảng thời gian được tính toán kỹ bọn khủng bố cướp 4 chiếc máy bay. Hai của hãng American Airlines (số 11, Boeing 767 từ Boston đi Los Angeles; số 77, Boeing 757 từ Hoa Thịnh Đốn đi Los Angeles) hai của hãng United Airlines (số 175, Boeing 767 từ Boston đi Los Angeles; số 93, Boeing 757 từ Newark đi San Francisco). American và United là hai hãng hàng không dân sự lớn nhất của Hoa Kỳ. Chuyến bay số 11 đâm vào lầu phía bắc của Trung tâm Mậu dịch Thế giới lúc 8:45AM, chuyến bay số 175 đâm vào lầu phía nam lúc 9:08AM. Xăng bốc lửa, và sau một giờ cháy làm sụp các cột chống bằng thép, phần trên của hai tòa nhà lần lượt sụp xuống và sức nặng làm sụp sát đất toàn bộ hai tòa nhà. Trong khi đó chuyến bay 77 đâm vào bộ quốc phòng, lửa bốc cháy và 1/5 Bộ Quốc phòng sụp đổ. Kẻ gian cướp chuyến bay số 93 không thực hiện được dã tâm. Số 93 rớt tại quận Somerset gần Pittsburgh, một thành phố lớn mạn cực tây bang Pennsylvania.

Lệnh tổng thống ban ra, ngưng tất cả các chuyến bay trên toàn quốc. Biên giới đóng kín, tàu lửa và các hãng vận chuyển dân sự đường xa như hãng xe buýt Greyhound ngưng chạy. Các chuyến bay nước ngoài đang bay đến Hoa Kỳ đổi đường bay tạm đáp qua Canada. Các biện pháp chuẩn bị chiến tranh được ban hành. Quân đội được lệnh ở tư thế sẵn sàng ứng chiến. Tổng thống đang công cán tại bang Florida được di chuyển đến một trung tâm chỉ huy thời chiến ở bang Nebraska. Nhân sự lãnh đạo chính phủ và quốc hội được di chuyển đến một nơi an toàn.

Chiều tối hôm đó sau khi quân đội nắm vững tình hình tại thủ đô và vùng trời Hoa Thịnh Đốn được bảo vệ, tổng thống Bush trở về tòa Bạch Ốc. Trong một phát biểu ngắn tổng thống chia buồn với nạn nhân và gia đình, khẳng định nước Mỹ sẽ không nao núng trước hành động khủng bố và sẽ làm những gì cần thiết để bảo vệ tự do. Tổng thống bảo đảm với quốc dân bộ máy nhà nước đang vận hành bình thường và sẽ giải quyết các vấn đề trước mắt một cách tốt đẹp. Tổng thống hứa với nhân dân Hoa Kỳ kẻ ác, và những ai, cá nhân hay quốc gia tiếp tay với kẻ ác sẽ bị trừng trị.

Các dân biểu và nghị sĩ Hoa Kỳ không phân biệt Dân chủ hay Cộng hòa, sau một ngày tạm ngưng làm việc, chiều hôm đó họp nhau dưới mái nhà quốc hội tay trong tay hát bài "God Bless America" (Ơn trên phù hộ Mỹ quốc) thề đứng sau lưng tổng thống, bảo vệ quốc gia.

Vấn đề trước mắt của quốc gia là: Làm gì? Tìm thủ phạm và trừng phạt. Điều này đơn giản. Nếu Hoa kỳ không có khả năng tiên đoán các biến chuyển lớn trên thế giới và phòng ngừa các cuộc khủng bố, tình báo Hoa kỳ có khả năng điều tra để tìm ra hung thủ và có sức mạnh trừng phạt những tên khủng bố. Trong nước tổng thống Bush được sự ủng hộ của quốc hội và toàn dân. Ngoài nước hầu hết các nước trên thế giới kể cả Liên bang Nga và Trung quốc đều lên tiếng kết án khủng bố. Khi một lãnh tụ quốc hội nhiều uy tín như Thượng nghị sĩ John W. Warner (CH-Virginia) và cựu bộ trưởng ngoại giao Henry Kissinger so sánh cuộc khủng bố ngày 11 tháng 9 với vụ Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng không báo trước năm 1941 buộc Hoa Kỳ nhảy vào Thế chiến 2 thì có khác gì Hoa Kỳ được đặt trong tình trạng chiến tranh.

Nhưng sau khi đánh trả nước Mỹ có được an toàn hơn trước không? Câu hỏi này không dễ trả lời như câu hỏi trên. Sau khi Liên xô sụp đổ thế giới nhị cực trở thành nhất cực, Hoa Kỳ là siêu cường duy nhất còn lại, các  vấn đề của thế giới hình như trở nên phức tạp hơn. Trong thời kỳ chiến tranh lạnh (1945-1989) thế giới chia thành hai khối rõ rệt có vũ khí nguyên tử có khả năng tiêu diệt lẫn nhau. Một nhóm khủng bố chống Hoa Kỳ chỉ có thể xây dựng cơ sở, huấn luyện nhân sự tại vùng đất trong vùng ảnh hưởng của Liên xô, và Liên xô không bao giờ cho phéùp những tay khủng bố hành động vì sợ xẩy ra thế giới chiến tranh. Bây giờ thì khác. Ngoài vùng đất ảnh hưởng của Hoa Kỳ và đồng minh còn cả chục nước không có cảm tình với Hoa Kỳ và cũng không có trách nhiệm gì vì không có gì quá lớn để mất như Iran, Iraq, Lybia, Bắc Hàn, Afghanistan. Các quốc gia này trực tiếp hay gián tiếp dung dưỡng những nhóm chống Mỹ. Riêng  chính quyền Taliban ở Afghanistan công khai chứa chấp ông Osama bin Laden, người cầm đầu một tổ chức chủ trương mang chiến tranh đến Hoa Kỳ. Trong vụ khủng bố khủng khiếp này Afghanistan nhanh chóng lên tiếng thanh minh ông bin Laden không liên hệ, mặc dù các chỉ dẫn đều cho thấy ngoài tổ chức của ông ta với sự giúp đỡ ngầm của khối A Rập không có tổ chức nào có khả năng thi hành một cuộc tấn công qui mô và tàn ác như vậy.

Hoa Kỳ có thể bảo vệ an ninh nội địa nếu áp dụng những biện pháp cứng rắn.Thí dụ tuyệt đối không cho người gốc A Rập vào nước. Kiểm tra và theo dõi những ai có gốc A Rập dù là công dân Hoa kỳ. Xem chất nổ và súng là đồ quốc cấm. Cảnh sát có thể chận hỏi bất cứ ai không cần lý do. Máy bay dân sự trang bị nịt ghế không thể tự mở khi đang bay. Hành khách đi riêng với hành lý. Kiểm tra an ninh mọi nhân viên kể cả phi hành đoàn ngay trên máy bay trước khi cất cánh. Cho nhân viên an ninh mang vũ khí tháp tùng trên mọi chuyến bay. Nói tóm lại có cả trăm biện pháp có thể nghĩ ra để bảo đảm an ninh nhưng thực tế không thể áp dụng được trong một nước dân chủ có hiến pháp, tôn trọng nhân quyền, kinh tế thị trường và tự do, phóng khoáng là nếp sống.

Vậy phải làm sao? Câu trả lời: Cần truy nguyên ra nguyên nhân của khủng bố và giải quyết tận gốc. Nếu cuộc điều tra của cơ quan FBI cho thấy Osama bin Laden không là người chủ trương vụ khủng bố này thì cũng là một tổ chức thuộc khuynh hướng Hồi giáo nào đó chủ trương. Cuộc khủng bố bắt nguồn từ sự xung khắc giữa khối  Hồi giáo và nền văn minh Tây phương do Hoa Kỳ đại diện.Tổ chức của Osama bin Laden từng là đồng minh của Hoa Kỳ chống Nga khi Liên bang Xô viết xâm lăng Afghanistan, trở thành thù nghịch Mỹ sau vụ Hoa kỳ và đồng minh tấn công Iraq năm 1991. Nhưng quan hệ giữa khối Hồi giáovà Hoa Kỳ trở nên căng thẳng hơn vì cuộc tranh chấp hiện nay giữa người Palestine và Do Thái. Do Thái có nhiều hành động quá đáng. Ký thỏa ước Oslo tháng 8 năm 1993 công nhận người Palestine có quyền tự trị tại tây ngạn sông Jordan và giải đất Gaza nhưng Do Thái không chịu thi hành đứng đắn, trong khi cứ lấn đất của Palestine qua các chương trình định cư. Thế giới nói chung, kể cả một số đồng minh của Hoa kỳ ở Âu châu không tán thành chính sách của Do Thái, nhưng Hoa Kỳ vì lý do chính trị nội bộ vẫn ủng hộ Do Thái. Hoa Kỳ là nước cung cấp vũ khí cho Do Thái. Hoa Kỳ nhiều lần đã dùng quyền phủ quyết để chận đứng các nghị quyết của Liên hiệp quốc mà nếu được thi hành có lẽ sẽ làm cho khối Hồi giáo ít hận Hoa Kỳ hơn. Và khủng bố là hành động vô vọng của kẻ yếu để trút nỗi hận thù.

Vấn đề trước mắt là Hoa Kỳ phải giúp giải quyết cuộc tranh chấp giữa người Palestine và Do Thái trên một căn bản công bình hơn. Nếu người Do Thái có quyền nghĩ đến thảm họa holocaust và lo sợ cho tương lai thì người Palestine cũng có quyền lập quốc. Người Palestine xứng đáng có một quốc gia riêng của họ. Hoa Kỳ cần hiểu nhu cầu này của cả hai phía. Đừng đẩy kẻ yếu vào chân tường. Một thí dụ, để chống các hành động cảm tử của người Palestine, Do Thái ban hành chính sách ám sát các lãnh tụ Palestine có khả năng tổ chức. Hoa kỳ phản đối chính sách "tìm giết" của Do Thái cho rằng đó không phải là hành động tự vệ chính đáng nhưng Hoa Kỳ không chấm dứt chương trình viện trợ vũ khí cho Do Thái mặc dù Hoa Kỳ có luật (U.S. Arms Export Control Act) cấm dùng vũ khí viện trợ để làm các hành động quân sự không có tính tự vệ. Năm 1980 tổng thống Carter đã áp dụng luật này ngưng viện trợ cho đồng minh El Salvador khi nhân viên an ninh El Salvador dùng vũ khí của Hoa kỳ giết 4 nữ tu Hoa Kỳ.

Và mới đây đầu tháng 9/2001 Hoa Kỳ đã rút ra khỏi một buổi họp quốc tế "chống kỳ thị chủng tộc" do  Liên hiệp quốc triệu tập tại Nam Phi khi các thành viên dự họp lên án Do Thái thi hành chính sách diệt chủng đối với người Palestine. Có thể Hoa Kỳ chỉ lấy cớ rút ra để khỏi đối diện với vấn đề buôn bán nô lệ từ những thế kỷ trước hội nghị sẽ đặt ra. Nhưng lý do nêu ra để rút là một hành động thiếu thông cảm đối với Palestine.

Sau cuộc khủng bố ngày 11/9/2001 Do Thái kêu gọi các quốc gia văn minh hãy cùng nhau hoạch định chương trình chung dẹp khủng bố toàn cầu. Ai cũng đồng ý Hoa Kỳ phải ra tay, bị đánh đòn phải trả đòn, kẻ khủng bố phải được trừng phạt xứng đáng. Nhưng sau đó cần có một chính sách quốc tế hợp tình hợp lý hơn. Nếu trước quyết tâm của quốc hội và sự ủng hộ của quần chúng tổng thống George W. Bush nghe khuyến cáo của Do Thái, đi xa trên con đường trừng phạt mà quên nguyên nhân của nó Hoa kỳ sẽ lún chân vào một vũng lầy như vũng lầy Việt Nam sau vụ Maddox trong vịnh Bắc Việt năm 1964.

Phản ứng trong nước và của thế giới đối với cuộc khủng bố đa diện. Giữa sự so sánh cường điệu cuộc khủng bố ngày 11 tháng 9 với trận tấn công Trân Châu Cảng và những lời chia buồn và kết án những kẽ khủng bố một cách vô thưởng vô phạt, có một nhận xét có ý nghĩa.

Bà Arroyo, tổng thống Phi Luật Tân nói: "cuộc khủng bố làm cho thế giới của chúng ta nhỏ dần" (Nguyên văn lời bà Arroyo: This world is diminishing). Bà Arroyo nói đúng. Kỹ thuật truyền thông làm thế giới thu nhỏ lại, nhưng văn minh không làm cho trí con người lớn ra. Con người cứ nhỏ dần theo đà tiến bộ của văn minh vật chất. Các cuộc tranh chấp trên thế giới làm con người càng xa tính người và càng gần thú vật. Những tay khủng bố cướp máy bay trên đó có đàn bà, con nít vô tội đâm sầm vào một tòa nhà có hàng chục ngàn người đang làm việc để cùng chết dù nhân danh một thứ lý tưởng gì cũng là một hành động súc vật.

Con người mất hướng, thế giới nhỏ dần, với người mạnh cũng như với kẻ yếu. Chỉ có lẽ phải và biết tôn trọng lẽ phải trên căn bản công bình, vì người và vì mình thế giới chúng ta mới tồn tại với kích thước của nó và thế giới chúng ta đang sống mới được an toàn hơn.

Kết thúc bài diễn văn ngắn chiều ngày 11 tháng 9 đọc tại tòa Bạch Ốc tổng thống George W. Bush nói: "Không ai trong chúng ta quên được ngày hôm nay, tuy nhiên chúng ta vẫn tiếp tục nhiệm vụ bảo vệ tự do, bảo vệ những giá trị và lẽ phải trên thế giới." (nguyên văn: None of us will ever forget this day, yet we go forward to defend freedom and all that is good and just in our world). Đó là điều chúng ta mong ước Hoa Kỳ sẽ thực hiện trong cốt lõi tinh thần của chữ nghĩa. (Sept. 2001)    

 


Trần Bình Nam

http://www.vnet.org/tbn