Tiến Sĩ Trần Tiễn Khanh và Bão Lụt

Trần Bình Nam

Việt Nam là một nước trải dài hơn 2000 cây số dọc một bờ biển nhiệt đới nên mỗi năm chịu đựng hằng chục trận bão. Trong những năm gần đây, nhiều cơn bão lớn thổi qua vùng duyên hải Việt Nam, mang theo những trận mưa lớn gây nên lũ lụt, phá hại nhà cửa, mùa màng và nhất là gây nhiều tổn thất nhân mạng. Tháng 11 năm 1997, hơn 2000 người mất tích khi trận bão Linda tàn phá vùng Cà Mâu. Cuối năm 1999 một trận lụt lớn chưa từng thấy trong vòng 45 năm ở miền Trung làm hằng trăm người thiệt mạng. Và mới đây trong năm 2000 một số tỉnh miền Nam lại bị lụt lớn. Đó là chưa kể hàng trăm ngư dân hằng năm bỏ mình trên biển cả vì những trận giông bão bất ngờ ngoài khơi mà buổi sáng ra đi họ không tiên đoán được. Những tổn thất nhân mạng này ít khi được chính thức ghi nhận.

Đó là tai trời ách nước không tránh được, ngoại trừ được tiên báo để đề phòng. Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh là người từng suy nghĩ về vấn đề tiên báo thời tiết để giúp đỡ đồng bào trong nước. Sau nhiều năm làm việc ông và các chuyên viên khí tượng và thông tin học của hãng Applied Modeling Inc., viết tắc là AMI  đã thành công phát triển được một hệ thống tiên báo thới tiết cho tất cả các tỉnh từ Việt Nam từ Ải Nam Quan đến mũi Cà Mâu. Các tiên báo này nếu được phối hợp với các tiên đoán của sở khí tượng trong nước người dân sẽ được biết một cách khá chính xác các cơn gió, các trận mưa và bão lụt.

Kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2001, Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh đã chuyển những gì tính toán được lên một trang Web tên là www.vnbaolut.com . - bất cứ đâu chỉ cần có máy vi tính PC có khả năng vào mạng lưới thông tin toàn cầu là có thể đọc được tin tức khí tượng chính xác nơi mình đang ở. Trang Web cung cấp dự báo theo cho từng tỉnh. Người ngư dân có thể có một hiểu biết chính xác hơn về tình trạng của sóng và gió nơi mình sắp giong thuyền ra khơi.

Được biết công ti AMI là một công ti tư nhân chuyên khảo sát về ô nhiễm môi trường do Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh thành lập và làm giám đốc từ năm 1980. Ông Khanh và các chuyên viên của ông đã dùng mô hình khí tượng MM5 là một mô hình tối tân và chính xác nhất hiện nay để tính toán về thời tiết. Mô hình MM5 đã được thành hình bởi Trung Tâm Nghiên Cứu Khí Tượng Hoa Kỳ (National Center for Atmospheric Research), và đang được Nha Khí tượng Hoa Kỳ, Trung Tâm Không Gian NASA và nhiều đại học danh tiếng ở Hoa Kỳ xử dụng. Một số nước tại Âu châu, Hồng Kông và Đài Loan cũng dùng mô hình MM5 để dự báo thời tiết. Mô hình MM5 thường đòi hỏi phải sử dụng máy vi tính cao cấp và đắc tiền như  máy siêu vi tính Cray hoặc máy chạy Unix. Gần đây những chuyên viên của AMI đã thành công trong việc gài toàn bộ nhu liệu của mô hình MM5 vào máy vi tính cá nhân Intel PC chạy Linux.

Hàng ngày trang Web www.vnbaolut.com cung cấp bốn dự báo trước 48 giờ bắt đầu từ 00 GMT (tức 0 giờ quốc tế hay 7 giờ sáng giờ Việt Nam) và 12 GMT (7 giờ tối giờ Việt Nam). Những ngày có bão trang web cho thêm hai dự báo vào lúc 1 giờ sáng và 1 giờ trưa giờ Việt Nam.  Dự báo MM5 cho biết thời tiết tại  50 địa diểm trên toàn lãnh thổ Việt Nam, từ những thành phố lớn như  Hà Nội, Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Đà Lạt, Saigon và Cần Thơ  đến nhiều thị trấn nhỏ dọc bờ biển từ Cẩm Phả gần biên giới Hoa-Việt đến Hà Tiên gần biên giới Việt-Miên.

Để có các dự báo này, mô hình MM5 lấy dữ kiện khí tượng trong toàn vùng Đông Nam Á, từ miền nam Trung Hoa cho đến bắc đảo Borneo, và từ Thái Lan đến Phi Luật Tân. Các dữ kiện đầu tiên cho mô hình MM5 được lấy từ dự báo toàn cầu của Nha Khí Tượng Hoa Kỳ. Các dự báo được cập nhật hoá với những dữ kiện và tin tức khí tượng mới nhất từ vệ tinh, radars, báo cáo từ các đài khí tượng, phi trường và thương thuyền trong vùng.  Dự báo của hãng AMI của Tiến sĩ Trần Tiễn Khanh thay đổi trong từng ô vuông mỗi bề 24km nên chính xác gấp 4 lần các dự báo của các đài CNN và hệ internet Yahoo vì các dự báo này dành cho vùng Đông Nam Á thay đổi trong từng ô vuông mỗi bề 100km. Ngoài ra, dự báo MM5 còn cho biết  lượng nước mưa và tốc độ gió giúp cho việc phòng chống nạn lũ lụt.

Công ti AMI sẵn sàng cung cấp miễn phí mỗi khi có bão đến các địa chỉ E-mail đã đăng ký trước với công ti. Các thức đăng ký được chỉ dẫn trong web www.vnbaolut.com .

Ông Trần Tiễn Khanh nói công việc dự báo thời tiết của công ti ông là một việc làm bất vụ lợi, nhằm giúp đồng bào trong nước có thêm dữ kiện giảm thiểu tổn thất do tai trời ách nước. Ông Khanh cũng bày tỏ niềm hy vọng các dự báo của ông sẽ  được phổ biến rộng rãi , nhất là ở những vùng thường bị bão lụt. Người có phương tiện vào trang Web bão lụt này có thể thông báo cho bạn bè bà con biết các trận bão  lụt sắp tới qua điện thoại hay bằng bất cứ một phương tiện thông tin nào khác.

Ông Trần Tiễn Khanh cho biết ông vui lòng được trả lời các câu hỏi của những ai quan tâm về vấn đề chống bão lụt này qua địa chỉ và E-mail sau: Trần Tiễn Khanh 206 Black Eagle Ave., Henderson, NV. 89015  E-mail: kttran@amiace.com  (July 2001)

 

 


Trần Bình Nam

http://www.vnet.org/tbn